ΟΜΙΛΙΑ ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΥ Ε.Α. Κ.ΛΑΖΑΡΟΥ ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΗΣ ΝΙΓΡΙΤΑΣ ΣΤΙΣ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026
Σεβασμιότατε, κυρία Δήμαρχε, …
(προσφώνηση επισήμων).
Η ιστορία γράφεται από τους νικητές, όμως η ανάδειξη σημαντικών γεγονότων όπως αυτό, δυστυχώς δεν γίνεται αυτόματα και απαιτείται το ενδιαφέρον φωτισμένων ανθρώπων όπως αυτών που ανέδειξαν το Ολοκαύτωμα της Νιγρίτας ως σπουδαίο συμβάν Ιστορικής Μνήμης, το οποίο αποτελεί φωτεινό παράδειγμα για εμάς τους ίδιους αλλά κυρίως για ότι πολυτιμότερο διαθέτει το Έθνος μας, δηλαδή τα παιδιά μας.
Σήμερα είναι ημέρα μνήμης, ημέρα τιμής, ημέρα περισυλλογής και προσευχής.
Σήμερα τιμούμε τα θύματα στο ολοκαύτωμα της Νιγρίτας το οποίο βίωσε η περιοχή στις αρχές του 2ου Βαλκανικού Πολέμου.
Σήμερα τιμούμε τη θυσία των Ελλήνων της περιοχής της Νιγρίτας οι οποίοι μαρτύρησαν από τη μανία των Βουλγάρων. Το θέμα αυτό δεν θα πρέπει ιστορικά να απομονώνεται από τη μάχη της Νιγρίτας και της μάχης στα Πλατανούδια οι οποίες στην ουσία προκάλεσαν την εκδίωξη των Βουλγάρων από την περιοχή αλλά και την εκδικητική τους μανία εναντίον των κατοίκων της.
Κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν μερικά σημαντικά γεγονότα της περιόδου:
03 Οκτωβρίου 1912: Εθελοντικά σώματα πρώην Μακεδονομάχων αποβιβάζονται και οργανώνονται από το Ελληνικό Στρατηγείο στην Χαλκιδική για την ασφάλεια των λιμανιών και της ευρύτερης περιοχής.
05 Οκτωβρίου 1912: Έναρξη του 1ου Βαλκανικού Πολέμου.
23 Οκτωβρίου 1912: Απελευθέρωση της Νιγρίτας από τους Τούρκους.
23 – 24 Οκτωβρίου 1912: ο οπλαρχηγός Γιαγκλής υψώνει την Ελληνική Σημαία σε όλα τα χωριά από τα Κερδύλια μέχρι το Στρυμωνικό και εγκαθιστά αυτοδιοικητικές Αρχές.
26 Οκτωβρίου 1912: Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Βουλγάρους.
Η περιοχή της Νιγρίτας κρίνεται απαραίτητη για την ασφάλεια και την οικονομία της Θεσσαλονίκης.
16 – 25 Φεβρουαρίου 1913: διεξάγονται πέντε μάχες με τους Βουλγάρους.
20 – 24 Φεβρουαρίου 1913: Η μάχη της Νιγρίτας και η μάχη στα Πλατανούδια. Οι Βούλγαροι επιχειρούν να καταλάβουν τη Νιγρίτα.
16 Ιουνίου 1913: Έναρξη του 2ου Βαλκανικού Πολέμου.
Από τη μάχη της Νιγρίτας και μέχρι την έναρξη του 2ου Βαλκανικού Πολέμου (16 Ιουνίου 1913) οι Βούλγαροι απέσυραν όλα τα στρατεύματά τους από την περιοχή της Νιγρίτας.
17 – 20 Ιουνίου: Σφαγές και θηριωδίες των Βουλγάρων στην περιοχή της Νιγρίτας.
Από την περίοδο της εισόδου των ανδρών του οπλαρχηγού Γιαγκλή στη Νιγρίτα 23 Οκτωβρίου 1912 και μέχρι τις μάχες στη Νιγρίτα και στα Πλατανούδια, στην περιοχή μας διεξήχθη ένας πόλεμος άσκησης επιρροής, προσπάθειας αλλαγής συνειδήσεων με τη βία, από τις βουλγαρικές δυνάμεις.
Ένας πολύμηνος αγώνας ο οποίος κερδήθηκε από την πλευρά μας λόγω των ενεργειών του ένδοξου Ελληνικού Στρατού αλλά κυρίως της συμπαράστασης και του εθνικού φρονήματος του λαού της περιοχής μας.
Οι Βούλγαροι προώθησαν στρατιωτικά τμήματα στην περιοχή της Νιγρίτας με το πρόσχημα της ασφάλειας του εφοδιασμού των τμημάτων που είχαν στο Τσάγεσι (Νέα Κερδύλλια). Στην πραγματικότητα επιδίωκαν να καταλάβουν όλη την περιοχή της Νιγρίτας.
Ακολούθησαν οι μάχες της Νιγρίτας και στα Πλατανούδια
Απέναντι στις ψευδείς υποσχέσεις και συμφωνίες των Βουλγάρων με σκοπό την εξαπάτηση του στρατού μας, οι Έλληνες στις μάχες αυτές αντέταξαν το φρόνημα και το σθένος για μάχη με σκοπό την τελική επιτυχία. Κύρια συναισθήματα και χαρακτηριστικά, η εθνική υπερηφάνεια, το υψηλό ηθικό και το εθνικό φρόνημα, ο ενθουσιασμός, το αγωνιστικό πνεύμα και το πάθος για τη νίκη.
Αποτέλεσμα, 20 Βούλγαροι στρατιώτες νεκροί και 105 αιχμάλωτοι από τους οποίους οι 5 τραυματίες ενώ οι 160 διέφυγαν προς το Φυτόκι.
Αναφορές των Βουλγάρων τόνιζαν ότι, πολέμησαν εναντίον στρατιωτών και οπλισμένων κατοίκων οι οποίοι είχαν προετοιμασθεί κατάλληλα για τη μάχη και οι οποίοι είχαν αποκλείσει τις οδούς στερώντας τις επικοινωνίες των Βουλγαρικών τμημάτων.
Για την τιμωρία των κατοίκων, οι Βούλγαροι έβαλαν 385 οβίδες πυροβολικού εναντίον της πόλης της Νιγρίτας και της Τσιαρπίστας κατά την περίοδο των δύο μαχών.
Η νίκη στις δύο αυτές μάχες αποθάρρυνε τους Βουλγάρους να προβούν σε ενισχύσεις με τμήματα από τις Σέρρες και τον Όρλιακο (Στρυμωνικό).
Ακολούθησε η ενίσχυση των ελληνικών δυνάμεων με 3 λόχους από το 21ο Σύνταγμα των Σερρών και 9 λόχους από την Ανώτερη Διοίκηση Νιγρίτας - Σωχού και Παγγαίου.
Οι Βούλγαροι στις 24 Φεβρουαρίου 1913), ηττημένοι αποχωρώντας πήραν ως αιχμαλώτους, 2 άτομα από το Αβδαμάλ και 3 από το Ξυλότρο ενώ κατακρεούργησαν 10 αμάχους στο Δημητρίτσι.
Μέχρι την έναρξη του 2ου Βαλκανικού Πολέμου (16 Ιουνίου 1913), υπήρχε μία αναγκαστική λυκοφιλία με τους Βουλγάρους.
Η μάχη στη Νιγρίτα και στα Πλατανούδια αποτελούν συγκρούσεις με πολλαπλά μηνύματα. Μηνύματα εθνικής κινητοποίησης και λαϊκής εγρήγορσης, εθνικού φρονήματος και εθνικής ανάτασης, αντίστασης και δίψας να ενταχθούν οι περιοχές μας στον εθνικό κορμό αλλά και απόδειξης ότι ο λαός της περιοχής λαχταρούσε την Ελλάδα.
Επίσης, η κινητοποίηση του λαού στις 17 Φεβρουαρίου 1913 στην Τσιαρπίστα προς συνδρομή στον Ελληνικό Στρατό και το σθένος για εκδίωξη των Βουλγάρων από την περιοχή στη μάχη στα Πλατανούδια, ήταν μία πρόδρομος εικόνα της κινητοποίησης του λαού σχεδόν 2 δεκαετίες πριν από το ΟΧΙ του 1940 εναντίον των Ιταλών ενώ παράλληλα απέδειξε ότι ο λαός της περιοχής της Νιγρίτας ετοιμαζόταν αιώνες για την απελευθέρωση και ένταξη στη Μάνα Ελλάδα.
Αυτό το σθένος όμως του λαού της περιοχής της Νιγρίτας στις μάχες αυτές, προκάλεσε την εκδικητική μανία των Βουλγάρων στις 17 – 20 Ιουνίου όταν ο Ελληνικός Στρατός με την κήρυξη του Β’ Βαλκανικού Πολέμου έπρεπε να υποχωρήσει για λόγους τακτικής.
Το τετραήμερο από 17 έως 20 Ιουνίου 1913, οι Βούλγαροι έδειξαν όλο το εκδικητικό τους μένος στη Νιγρίτα, καίγοντας, ρημάζοντας, σφάζοντας, κατακρεουργώντας πυρπολώντας αθώους και ανυπεράσπιστους ανθρώπους. Φλεγόμενα και γκρεμισμένα κτίρια, ανυπεράσπιστοι γέροντες κατακρεουργημένοι στην αυλόπορτα του σπιτιού τους.
Η ακμάζουσα κωμόπολη της Νιγρίτας παραδόθηκε στις φλόγες.
Από την μανία των Βουλγάρων δεν γλύτωσαν ούτε οι Εκκλησίες οι οποίες έμειναν πληγωμένες από βομβαρδισμούς και καταλήστευση. Οι δολοφονημένοι Νιγριτινοί ξεπερνούσαν τους 470, οι αγνοούμενοι τους 300, ενώ τα κατεστραμμένα σπίτια ήταν περισσότερα από 1.450.
Όμως και ευρύτερα η περιοχή της Βισαλτίας «μάτωσε» τις ημέρες αυτές.
Είκοσι εννιά γυναίκες, οι περισσότερες από την Τερπνή, δολοφονήθηκαν μετά τον βιασμό που υπέστησαν.
Οικτρό τέλος είχαν οι υπερήλικες Σωτήριος Παπά Πασχάλης και Χατζή Βαγγέλης (που γδάρθηκε ζωντανός) ενώ «τον εκ Τσαρπίστης (Τερπνής) σεβάσμιον ιερέα Νικόλαον, 105 ετών, τον έσφαξαν αφού… του εξόρυξαν τους οφθαλμούς».
Στο Χούμκος (Χουμνικό) πυρπόλησαν 55 σπίτια και στο Ξυλότρος (Αγία Παρασκευή) 15, όπου και κατακρεούργησαν 6 αμάχους.
Κατέκαυσαν πλήρως τη Μέργιανη (Λυγαριά) και 97 σπίτια στο Δημητρίτσι. Κατέσφαξαν αμάχους, πυρπόλησαν και εσύλησαν τις εκκλησίες και σπίτια σε Νικοσλάβη (Νικόκλεια) και Αβδαμάλ (Σησαμιά)».
Μελετώντας κανείς την ιστορία της περιόδου και ειδικότερα των δύο μαχών του Φεβρουαρίου του 1913 εναντίον των Βουλγάρων στην περιοχή, συναντά κανείς ως πρωταγωνιστές εκτός από τον ηρωικό λαό της περιοχής της Νιγρίτας, τους προσκόπους και τους πολιτοφύλακες, και τα παρακάτω ονόματα:
Οπλαρχηγός Γεώργιος Γιαγκλής, έφεδρος Ανθυπολοχαγός Φάλαγγας, Υπολοχαγός Τριαντάφυλλος Κορδογιάννης, Λοχαγός Κονταράτος, Υπολοχαγός Ιωάννης Βασιλακόπουλος, Λοχαγός Παναγιώτης Γαργαλίδης, Υπολοχαγός Παναγιώτης Γαρδίκας, Υπολοχαγός Σταυριανόπουλος, έφεδρος Υπολοχαγός Τσαφίστας Γεώργιος, Υπολοχαγός Γαλανόπουλος, Ανθυπολοχαγός Παπακώστας, Εύελπις Ανθυπασπιστής Άγγελος Μήτας, Αντισυνταγματάρχης Νικόλαος Μιχαλόπουλος Αρκαδικός. Ανθυπομοίραρχος Κρανάκης.
Ανατρέχοντας ο αναγνώστης την ιστορία της περιόδου θα εντυπωσιασθεί από το σθένος και τον ακάματο αγώνα των ηρωϊκών κατοίκων της περιοχής και των προαναφερόμενων στελεχών του Ελληνικού Στρατού, με συνεχείς μετακινήσεις, παρακολουθήσεις των κινήσεων των Βουλγάρων, εξύψωση του ηθικού των κατοίκων, μυστικές συναντήσεις, τοπικές αψιμαχίες και μάχες, με τελικό αντικειμενικό σκοπό την αποτροπή των Βουλγάρων να δημιουργήσουν καταστάσεις επιρροής και εδραίωσης κατοχής.
Η κινητοποίηση, το σθένος και η αυτοθυσία του λαού της περιοχής στη μάχη στη Νιγρίτα και στα Πλατανούδια σε συνδυασμό και με τη θυσία απλών ανθρώπων στο Ολοκαύτωμα της περιοχής της Νιγρίτας, αποτελεί διαχρονικό μήνυμα αντίστασης, θυσίας και τιμής για την πολύπαθη Ελλάδα μας.
Διαχρονικά αλλά και ιδιαίτερα στις μέρες μας όλοι οι πόλεμοι παρά τον καταλυτικό ρόλο της τεχνολογίας, αναδεικνύουν μία διαχρονική σταθερά: ότι η συνδρομή του λαού στην Εθνική Άμυνα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχία και τη Νίκη. Αυτό έγινε και στη Νιγρίτα.
Αναφορικά με τον γεωπολιτικό αντίκτυπο που είχε η θυσία των κατοίκων της περιοχής της Νιγρίτας στην επιτυχία των ελληνικών όπλων, κάποιος θα μπορούσε να τον αναζητήσει στις απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα:
Τι θα σήμαινε για το λαό η επικράτηση των Βουλγάρων στην περιοχή;
Πόσο θα ευνοούσε τα βουλγαρικά σχέδια για έξοδο στο Αιγαίο η κατάληψη της περιοχής των Σερρών και της Νιγρίτας;
Πως θα ήταν σήμερα η Ελλάδα χωρίς τη Μακεδονία, χωρίς τις Σέρρες και τη Νιγρίτα;
Πως θα μπορούσε να οργανωθεί μία αποτελεσματική άμυνα έναντι του κάθε από βορρά και ανατολάς εισβολέα χωρίς τον κρίσιμο γεωγραφικό χώρο της Νιγρίτας και των Σερρών;
Ποια τα μειονεκτήματα στη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας σε περίπτωση που η στρατηγικής σημασίας περιοχή Σερρών – Νιγρίτας βρισκόταν υπό εχθρική κατοχή;
Πόσο θα μάτωνε η ελληνική οικονομία χωρίς τα παραγωγικά και ευλογημένα εδάφη της περιοχής;
Το ολοκαύτωμα της Νιγρίτας αποτελεί ένα διαχρονικό μήνυμα ηθικού, υπερηφάνειας και αντίστασης, ειδικότερα όμως σήμερα.
Σήμερα, που γίνεται ξεκάθαρο ότι οι βάρβαροι επιδιώκουν με συγκεκριμένο σχέδιο την εξαφάνιση του Ελληνισμού.
Σήμερα, που ο Εθνικός Όρκος της Τουρκίας θεσμοθετήθηκε στα τουρκικά σχολικά βιβλία και απειλεί να ακρωτηριάσει την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας και να καταπιεί ολόκληρη την Κύπρο.
Σήμερα, που η τουρκική επιθετικότητα επιδιώκει την φιλανδοποίηση της Ελλάδας και την εξαφάνιση της Κύπρου.
Σήμερα, που η τουρκική βαρβαρότητα βλέπει τον Πόντο ως απειλή και απαγορεύει τις επισκέψεις προσκυνητών στα Ιερά Χώματα.
Σήμερα, που πραγματοποιείται μία πολιτισμική γενοκτονία από πλευράς Τουρκίας και στοχοποιούνται τα θρησκευτικά και εθνικά μας σύμβολα καθώς και τα έξοχα πολιτισμικά μας μνημεία.
Σήμερα, που ο λαίμαργος βάρβαρος απειλεί με επεκτατικά σχέδια τον Ελληνισμό αφού κατάφερε να εξαφανίσει σχεδόν όλες τις μειονότητες της Ανατολής.
Σήμερα, που η τουρκική πολεμική μηχανή δείχνει περισσότερο από ποτέ έτοιμη να ακρωτηριάσει την εδαφική μας επικράτεια.
Σήμερα, που η λαίμαργη Τουρκία συνάπτει συμμαχίες και ιδρύει στρατιωτικές βάσεις στον περίγυρο της Ελλάδας.
Σήμερα, που η Τουρκία απαιτεί να καταστεί το απόλυτο αφεντικό στο Αιγαίο, θεσμοθετώντας εσωτερικούς νόμους κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου και των σχετικών Συμφωνιών.
Σήμερα, που ο γεωπολιτικός ορίζοντας ευνοεί την εμφάνιση απειλών όχι μόνο από ανατολάς αλλά και από άλλες κατευθύνσεις.
Σήμερα, που η απειλή του σκοταδισμού ακραίων θρησκευτικών ιδεολογιών, απαιτεί συνεχή ετοιμότητα και εγρήγορση όχι μόνο των αρμοδίων υπηρεσιών αλλά και ολόκληρου του λαού.
Σήμερα, που απειλείται με πρωτοφανή μανία η αγάπη προς την Πατρίδα.
Σήμερα, που το δημογραφικό μας πρόβλημα έχει καταστεί ο καλύτερος σύμμαχος κάθε ξένου επιβουλέα.
Σήμερα, που ο Ελληνισμός συρρικνώνεται και οι απειλές χτυπούν επιτακτικά και απειλητικά την πόρτα μας.
Σήμερα που ρημάζει η πλούσια ελληνική ύπαιθρος.
Σήμερα, που οι νέοι μας αναζητούν την τύχη τους σε χώρες του εξωτερικού.
Αποτελεί χρέος μας η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και η διαφύλαξη της ιστορικής μας κληρονομιάς.
Οι ψυχές των ηρώων μαρτύρων ζούνε, μας βλέπουν και μας κρίνουν. Μας βλέπουν και μας κρίνουν, οι γέροντες και οι ηλικιωμένες γυναίκες, οι μάνες και τα παιδιά, τα σώματα των οποίων έμειναν άταφα στα Ιερά Χώματα της Ανατολής.
Μας βλέπουν και μας κρίνουν, οι αγνοούμενοι και οι ήρωες της Κύπρου, του Πόντου, της Μικράς Ασίας, της Θράκης, της Μακεδονίας, της Βορείου Ηπείρου, της Πίνδου, της Κρήτης, του Αιγαίου, της Ρούμελης και του Μοριά, οι σφαγιασθέντες στη Νιγρίτα.
Θα είναι χαρούμενοι όλοι αυτοί οι ήρωες και όλοι όσοι εξοντώθηκαν στο όνομα της Ελλάδας, όταν θα βλέπουν ότι κύριο μέλημά μας είναι η διατήρηση της Ιστορικής Μνήμης και η ενδυνάμωση του Ελληνισμού.
Εκδηλώσεις όπως και αυτή δεν καλλιεργούν το μίσος εναντίον άλλων εθνών.
Η ιστορία ως έννοια γυμνής αλήθειας, γιατί έτσι θα πρέπει να παρατίθεται, αποτελεί κρίσιμο και ουσιαστικό παράγοντα για να βιώνουμε το παρόν με υπερηφάνεια και να ατενίζουμε το μέλλον με αισιοδοξία εμείς και κυρίως το πολυτιμότερο στοιχείο του ένδοξου Έθνους μας που είναι η λαμπρή νεολαία μας.
Η ιστορία δεν θα πρέπει να επιδέχεται εκπτώσεις και στρογγύλεμα στο βωμό πολιτικών σκοπιμοτήτων, ειδικότερα δε για εμάς που είμαστε κληρονόμοι μιας σπουδαίας ιστορικής κληρονομιάς και πολιτισμικής παρακαταθήκης.
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι, εκδηλώσεις όπως αυτή, αποτελούν το καλύτερο μνημόσυνο για τις ψυχές των εξοντωθέντων ηρώων μας οι οποίοι στοχοποιήθηκαν και θανατώθηκαν από τον ξένο εισβολέα στο όνομα της Ελλάδας.
Απαιτείται άμεσα ένα νέο Εθνικό Όραμα για την ανάταση όλου του Ελληνισμού.
Ζήτω οι αθάνατοι ήρωες του Ελληνισμού.
Ζήτω η Ελλάδα.
Αιωνία τους η μνήμη.
